Actieplan

Index

• Noodzaak voor een actieplan
• De overlevingsketen
• De overlevingsketen bij kinderen
• Actieplan Basic Life Support
• Actieplan voor gebruik van een AED
• Actieplan Basic Life Support bij kinderen
• Actieplan ALS bij ventrikelfibrillatie of ventrikeltachycardie
• Actieplan ALS bij asystolie of Polsloze Elektrische Activiteit
• Actieplan voor CPR in het ziekenhuis
• Actieplan bij verstikking
• Actieplan bij verdrinking
• Actieplan bradycardie
• Actieplan postreanimatie

Een ongeval verstoort de dagelijkse routine, de normale gang van zaken en de verwachte orde. Wanneer een omstander een noodsituatie benadert, wordt hij of zij overstelpt door ongewone beelden, geluiden, geuren en zelfs smaken. Een noodsituatie is immers een chaossituatie waarbij de normale dagdagelijkse regelmaat plotsklaps werd doorbroken. Chaos en het zich niet meer meester voelen over de situatie veroorzaken bij de omstanders paniek met de neiging om te vluchten, te strijden of te blokkeren.
Ook de slachtoffers hebben niet meteen het volledige besef van de omvang van het ongeval. Ze begrijpen niet wat er gebeurd is, of kunnen het gebeurde nog niet onmiddellijk verwerken. Ook voor hen roept deze chaossituatie paniekgevoelens op. Het zal dan ook vaak gebeuren dat de omstanders, noch het slachtoffer van een dergelijk noodgeval, niet meer adequaat weten te handelen.

Om paniek te voorkomen dient men orde te scheppen in de chaos. Bij het benaderen van een noodsituatie is het dan ook heel belangrijk om stapsgewijs te werk te gaan. Reeds bij het aankomen bij een verkeersongeval overziet men best de gehele situatie en neemt men grondig waar wat er juist aan de hand is. Ben je getuige van de plotse hartstilstand van iemand in je omgeving, dan helpt het om getraind te zijn in de stappen die je op dat ogenblik moet ondernemen. Je hebt nood aan een vooraf opgesteld actieplan.
Nochtans is de eerste getuige van een noodsituatie - de startmotor en meteen belangrijkste schakel in de hulpverlening - meestal een leek. Actieplannen hebben weinig nut indien zij niet toegepast worden. De bevolking moet dus gesensibiliseerd worden over de nood aan CPR-kennis en getraind in de technieken van de reanimatie. De wetgever voorziet dat elke getuige van een ongeval verplicht is om te helpen met de kennis en de middelen die hij of zij op dat ogenblik bezit; het alarmeren van de hulpdiensten is hierbij een absoluut minimum. Een goede benadering van een noodsituatie omvat echter veel meer.

Een belangrijke zorg bij het opstellen van CPR-actieplannen voor leken is de eenvoud ervan. De reden om naar eenvoud te streven komt van een ernstige beoordeling van het succes en falen van de publieke CPR-opleiding. Het wordt niet betwist dat CPR-kennis levensreddend is, doch na 30 jaar van opleiding van leken kunnen de meeste gemeenschappen een onvoldoende hoog percentage van de publieke sector in CPR trainen. Dit percentage is niet significant verhoogd in Europa en Amerika sinds de jaren '70. Paradoxaal, in sommige bijzonder hoogrisico populaties is de ratio van CPR door omstanders zeer laag. Daarom lijkt het noodzakelijk om meer inspanning te leveren om de bevolking op te leiden in de technieken van CPR en de opleiding en de skills voortdurend te evalueren naar haalbaarheid van de actieplannen.

Tenslotte houdt men bij het opstellen van de actieplannen rekening met demografische verschillen. Zelfs binnen de Europese Unie is er een ongelijkheid wat betreft beschikbaarheid van farmaca, uitrusting en personeel, waardoor regionale aanpassingen van de actieplannen verantwoord zijn (53).

De verschillende actieplannen op deze website zijn gebaseerd op de "European Resuscitation Council Guidelines for Resuscitation 2005", gepubliceerd in de medische tijdschriften waarnaar wordt verwezen. Tussentijds worden deze actieplannen steeds opnieuw aan een kritische blik onderworpen. De beschreven actieplannen hebben bovendien geenszins de pretentie om de enige juiste handelswijze bij een reanimatie te verkondigen, eerder geven zij een beeld hoe de reanimatie op het huidig ogenblik veilig en efficiënt kan doorgezet worden.

De beste overleving na een urgentie wordt enkel bereikt indien volgende sequenties elkaar zo snel mogelijk opvolgen:

1. Voortijdig herkennen van een urgentiesituatie en snelle alarmering van de hulpdiensten kan een circulatiestilstand voorkomen.
2. Basic Life Support: onmiddellijk toepassen van CPR kan de overleving na een ventrikelfibrillatie verdubbelen of verdrievoudigen [54].
3. Defibrillatie: indien na onmiddellijke toepassing van C.P.R. in een tijdspanne van 3 tot 5 minuten een elektrische defibrillatie kan uitgevoerd. worden, lopen de overlevingskansen op van 49 tot 75% [54]. Elke minuut vertraging in de defibrillatie verkleint de overlevingskansen met 10 tot 15% [54].
4. Vroege Advanced Life Support  en postreanimatie: de kwaliteit van de zorgen toegediend in de postreanimatie-fase beënvloedt eveneens de overlevingskansen van het slachtoffer [54].

Deze verschillende sequenties werden gelinkt in een overlevingsketen, welke slechts zo sterk is als haar zwakste schakel...

De overlevingsketen voor de reanimatie van kinderen en pasgeborenen omvat:

1. Preventie van de oorzaken
2. Snel toepassen van Basic Life Support
3. Snelle alarmering
4. Snel toepassen van Advanced Life Support

• Zorg voor veiligheid
• Controleer het bewustzijn
  • Schudt het slachtoffer zacht bij de schouders
  • Roep het slachtoffer toe: "Bent U ongedeerd?"

• Controleer de ademhaling
  • Kijk, luister en voel of het slachtoffer ademt
• Professionele hulverleners kunnen eventueel de hartslag controleren

• Indien de ademhaling zich niet herstelt, blijf je reanimeren tot:
  • de komst van gespecialiseerde hulp, welke eventueel de nutteloosheid van een verdere reanimatie kan bepalen
  • een andere hulpverlener je aflost
  • de terugkeer van een efficiënte, spontane ademhaling
  • je zelf niet meer kan ten gevolge van uitputting, de aanwezigheid van gevaren in de omgeving of indien het verder zetten van de reanimatie andere levens in gevaar brengt

• Start het actieplan voor Basic Life Support

Zodra een automatische externe defibrillator beschikbaar is:

• Schakel het toestel aan
• Leg de elektroden aan
• Analyse van het hartritme

• Zorg voor veiligheid
• Controleer het bewustzijn
  • Schudt het slachtoffer zacht bij de schouders
  • Roep het slachtoffer toe: "Bent U ongedeerd?"

• Controleer de ademhaling
  • Kijk, luister en voel gedurende maximaal 10 seconden of het slachtoffer ademt
• Professionele hulverleners kunnen eventueel de hartslag controleren

• Indien de ademhaling zich niet herstelt, blijf je reanimeren tot:
  • de komst van gespecialiseerde hulp, welke eventueel de nutteloosheid van een verdere reanimatie kan bepalen
  • een andere hulpverlener je aflost
  • de terugkeer van een efficiënte, spontane ademhaling
  • je zelf niet meer kan ten gevolge van uitputting, de aanwezigheid van gevaren in de omgeving of indien het verder zetten van de reanimatie andere levens in gevaar brengt

Ventriculaire fibrillatie en ventriculaire tachycardie zijn allebei defibrilleerbare hartritmestoornissen waarbij een identiek actieplan wordt gevolgd:

• Ben je getuige van het collaberen van een slachtoffer ten gevolge van een plotse hartstilstand en is een defibrillator niet onmiddellijk beschikbaar, geef dan een precordiale vuistslag.
  Heb je het slachtoffer niet zien collaberen of stelde de plotse hartstilstand zich meer dan 30 seconden geleden in, start dan onmiddellijk met Basic Life Support en maak alles klaar voor een vroege defibrillatie
• Analyseer het hartritme
  • Defibrilleerbaar hartritme: volg verder het actieplan
  • Niet-defibrilleerbaar hartritme: volg het actieplan voor niet-defibrilleerbare hartritmes
  • Niet-defibrilleerbaar georganiseerd hartritme: controleer de pols
    • Geen pols of twijfel: zet de reanimatie verder
    • Pols palpeerbaar: start de postreanimatiezorg
• Defibrilleer een eerste maal, 150 - 200 Joule bifasisch en 360 Joule monofasisch
• Start onmiddellijk 30 hartmassages en twee beademingen gedurende twee minuten
• Analyseer het hartritme
  • Defibrilleerbaar hartritme: volg verder het actieplan
  • Niet-defibrilleerbaar hartritme: volg het actieplan voor niet-defibrilleerbare hartritmes
  • Niet-defibrilleerbaar georganiseerd hartritme: controleer de pols
    • Geen pols of twijfel: zet de reanimatie verder
    • Pols palpeerbaar: start de postreanimatiezorg
• Defibrilleer een tweede maal, 150 - 360 Joule bifasisch en 360 Joule monofasisch
• Start onmiddellijk 30 hartmassages en twee beademingen gedurende twee minuten
• Analyseer het hartritme
  • Defibrilleerbaar hartritme: volg verder het actieplan
  • Niet-defibrilleerbaar hartritme: volg het actieplan voor niet-defibrilleerbare hartritmes
  • Niet-defibrilleerbaar georganiseerd hartritme: controleer de pols
    • Geen pols of twijfel: zet de reanimatie verder
    • Pols palpeerbaar: start de postreanimatiezorg
• Geef adrenaline 1mg IV
• Defibrilleer een derde maal, 150 - 360 Joule bifasisch en 360 Joule monofasisch
• Start onmiddellijk 30 hartmassages en twee beademingen gedurende twee minuten
• Analyseer het hartritme
  • Defibrilleerbaar hartritme: volg verder het actieplan
  • Niet-defibrilleerbaar hartritme: volg het actieplan voor niet-defibrilleerbare hartritmes
  • Niet-defibrilleerbaar georganiseerd hartritme: controleer de pols
    • Geen pols of twijfel: zet de reanimatie verder
    • Pols palpeerbaar: start de postreanimatiezorg
• Geef tijdens de analyse 300mg amiodarone IV
• Geef epinephrine IV elke drie tot vijf minuten bij persisterende ventrikelfibrillatie
• Geef bij een refractaire fibrillatie 150mg amiodarone IV gevolgd door een continu infuus van 900mg amiodarone over 24 uur
  Indien amiodarone niet beschikbaar is geef je lidocaëne 1mg/Kg IV
• Geef bij een refractaire ventrikelfibrillatie met vermoeden van hypomagnesiëmie 2g magnesiumsulfaat IV
• Controleer bij refractaire ventrikelfibrillatie de positie van de defibrillatiepaddels
• Controleer of je omkeerbare oorzaken kan behandelen
• Intubeer de luchtweg en geef nadien ononderbroken hartmassages

• Start Basic Life Support
• Analyseer het hartritme
  • Defibrilleerbaar hartritme: volg het actieplan voor ventriculaire fibrillatie of tachycardie
  • Niet-defibrilleerbaar hartritme: volg verder dit actieplan
  • Niet-defibrilleerbaar georganiseerd hartritme: controleer de pols
    • Geen pols of twijfel: zet de reanimatie verder
    • Pols palpeerbaar: start de postreanimatiezorg
• Start onmiddellijk 30 hartmassages en twee beademingen gedurende twee minuten
• Analyseer opnieuw het hartritme
  • Defibrilleerbaar hartritme: volg het actieplan voor ventriculaire fibrillatie of tachycardie
  • Niet-defibrilleerbaar hartritme: volg verder dit actieplan
  • Niet-defibrilleerbaar georganiseerd hartritme: controleer de pols
    • Geen pols of twijfel: zet de reanimatie verder
    • Pols palpeerbaar: start de postreanimatiezorg
• Plaats zo snel mogelijk een infuus
• Geef elke drie tot vijf minuten 1mg epinephrine IV
• Geef bij asystolie of bij trage PEA (met een frequentie van minder dan 60bpm) 3mg atropine IV
• Spoor omkeerbare oorzaken op en corrigeer indien mogelijk
• Intubeer de luchtweg en geef nadien ononderbroken hartmassages

• Zorg voor veiligheid
• Roep om hulp indien je getuige bent van het collaberen van de patiënt of indien je een patiënt bewusteloos aantreft
• Geef een precordiale slag indien je bij een gemonitorde patiënt een ventrikelfibrillatie of een ventrikeltachycardie vaststelt en een defibrillator niet onmiddellijk beschikbaar is
• Controleer het bewustzijn
  • Schudt het slachtoffer zacht bij de schouders
  • Roep het slachtoffer toe: "Bent U ongedeerd?"

• Controleer de ademhaling
  • Kijk, luister en voel of het slachtoffer ademt

De reanimatie wordt verder gezet tot het reanimatieteam kan overnemen of tot de patiënt opnieuw tekenen van leven vertoont.

• Spreek het slachtoffer aan: "Hebt U zich verslikt?"
  Indien het slachtoffer kan antwoorden gaat het om een onvolledige obstructie. Kan het slachtoffer niet of heel moeizaam praten dan gaat het om een volledige obstructie

• Zorg voor veiligheid
• Controleer het bewustzijn
  • Schudt het slachtoffer zacht bij de schouders
  • Roep het slachtoffer toe: "Bent U ongedeerd?"

• Controleer de ademhaling
  • Kijk, luister en voel of het slachtoffer ademt

• Indien de ademhaling zich niet herstelt, blijf je reanimeren tot:
  • de komst van gespecialiseerde hulp, welke eventueel de nutteloosheid van een verdere reanimatie kan bepalen
  • een andere hulpverlener je aflost
  • de terugkeer van een efficiënte, spontane ademhaling
  • je zelf niet meer kan ten gevolge van uitputting, de aanwezigheid van gevaren in de omgeving of indien het verder zetten van de reanimatie andere levens in gevaar brengt

• Ga na of de patiënt hemodynamisch stabiel is
  • Geef aan een instabiele patiënt IV atropine 500ëg in bolus
• Ga na of er een risico bestaat op asystolie
• Bij risico op asytolie of onvoldoende respons op atropine:
  • Geef een nieuwe bolus atropine IV van 500ëg tot een maximum van 3mg
  • Start een epinephrine-infuus aan 2 tot ëg/minuut
  • Geef eventueel theophylline, isoproterenol of dopamine IV
  • Start transcutane pacing in afwachting van transveneuze pacing

• Controleer de bloeddruk zodra bij palpatie een arteriële pols voelbaar is. Ga verder met hartmassage indien de bloeddruk lager is dan 60 mm Hg of indien in de a. brachialis geen pols wordt gevoeld. Ondersteun de circulatie indien nodig met behulp van vochtsubstitutie of inotropica
• Beoordeel met de laryngoscoop de positie van de endotracheale tube. Voorzie in adequate sedatie en ventilatie met 100% zuurstof. Luister met een stethoscoop en beoordeel de beide longen op ademgeruis. Plaats een thoraxdrainage indien je een pneumothorax vermoedt
• Controleer de bloedgassen, bij voorkeur uit een arteriëel staal, doch gebruik een centraal veneus staal indien nodig
• Behandel aritmieën
• Transfereer de patiënt naar een Intensieve Zorgeneenheid zodra de conditie van de patiënt is gestabiliseerd
• Corrigeer de glycemie en start zo snel mogelijk therapeutische koeling
• Laat een Rx-thorax van de patiënt maken
• Plaats een blaassonde en bepaal de urinaire output
• Plaats een nasogastrische sonde en aspireer de maaginhoud
• Neem een 12-afleidingen elektrocardiogram